"Όποιος Ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά" Ρήγας Φεραίος

Ως λαογραφία ορίζεται εκείνη η επιστήμη που ασχολείται με όλες τις εκφάνσεις του λαϊκού πολιτισμού. Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Επιμέλεια σελίδας: Πάνος Σ. Αϊβαλής, δημοσιογράφος, εφημερίδα "Αρκαδικό Βήμα"

AΡΚΑΔΙΚΟ ΒΗΜΑ

AΡΚΑΔΙΚΟ ΒΗΜΑ
.........................Η σελίδα της εφημερίδας "Αρκαδικό Βήμα"..................................

Λαογραφικά... με τον Πάνο Αϊβαλή // Επικοινωνία στο email: arkadikovima@gmail.com

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών είναι ένα από τα δεκατέσσερα Eρευνητικά Kέντρα της Ακαδημίας Αθηνών, στην οποία εντάχθηκε από την ίδρυσή της (1926). Ιδρύθηκε το 1918 από τον Νικόλαο Γ. Πολίτη ως Λαογραφικό Αρχείο, με αντικείμενο τη Λαογραφία δηλαδή «την περισυλλογήν πάσης της λαογραφικής ύλης και την δημοσίευσιν αυτής». Σήμερα αποτελεί το Eθνικό Kέντρο Tεκμηρίωσης του λαϊκού πολιτισμού με πλουσιότατο Αρχείο ανέκδοτου υλικού για όλες τις πτυχές του λαϊκού βίου και ειδική Βιβλιοθήκη.

Παρασκευή, 29 Ιουνίου 2018

Τα πρώτα πανηγύρια του καλοκαιριού... και η νοσταλγία για την Τσαγκαράδα

Αικατερίνη Καμηλάκη
ΛΑΟΓΡΑΦΟΣ
Τα πρώτα πανηγύρια του καλοκαιριού...
Το διήμερο της εορτής των Αγίων Αποστόλων (29 Πέτρου και Παύλου και 30 των Δώδεκα Αποστόλων) γινόταν παλαιότερα το πρώτο πανηγύρι του καλοκαιριού στην Τσαγκαράδα. Ο Γ. Αδρακτάς περιγράφοντας τα πανηγύρια του Πηλίου αναφέρει ως πρώτο εκείνο του Άι Γιάννη στο Μούρεσι, στις 24 Ιουνίου καθώς και ότι από την παραμονή μικροπωλητές άπλωναν τα εμπορεύματά τους στον νάρθηκα του ναού και κάτω από τα δέντρα, ΄κάτι που το είδαμε μέχρι σχεδόν τη δεκαετία του '60 ή και λίγο αργότερα στα χωριά. Να πως περιγράφει ο Γ. Αδρακτάς το πανηγύρι: 

" Από της προτεραίας πολλοί μικρέμποροι εξήπλωσαν τα εμπορεύματά των υπό τον νάρθηκα ή κάτωθεν σκιάδων εκ κλάδων πλατάνου, αυτοί δε είναι κυρίως οι δίδοντες την πανηγυρικήν όψιν της ημέρας. Εδώ τσόχαις και κασμίρια και τσίτια και κορδέλες ποικίλων χρωμάτων, εκεί υποδήματα και τσαρούχια και παντόφλες διαφόρων σχημάτων, περαιτέρω ψιλικά διάφορα, δακτυλίδια, σκουλαρίκια και καρφίτσες,έτι δε παιγνιδάκια και ζαχαρωτά δια τα παιδία, και κατωτέρω καινουργή καζάνια, τεντζερέδια, μπρίκια και ταψιά- αυτά δα είναι τα καλόμοιρα προικιά πχοιανής θα είναι η τύχη!...

Ο θόρυβος και αι φωναί των εμπόρων και των λοταρτζήδων, τα άσματα και αι φωναί των διασκεδαζόντων παλληκαριών, οι γλυκείς ήχοι των βιολιών, οι κλαυθμηρισμοί των συμπιεσθέντων νηπίων, ο κρότος της καμπάνας, οι ογκανισμοί των όνων, πάντα ταύτα και η εξ αυτών παραγομένη ευχάριστος ποικιλία υπερβαίνει πάσαν περιγραφήν.
Εμπορική πανήγυρις δια Β. Διατάγματος ωρισμένη μία μόνον υπάρχει καθ' όλον το Πήλιον, η του αγίου Ιωάννου εν τη περιφερεία του χωρίου Μούρεσι, τελουμένη την 24 Ιουνίου και αποφέρουσα αρκετόν ποσόν εις την κοινότητα του χωρίου. Αι δε αγοραπωλησίαι κατά τα τελευταία ιδία έτη κατήντησαν αρκετά μεγάλαι ένεκα του εκ του εξωτερικού και κυρίως της Αιγύπτου εισερχομένου πλούτου".
Ο ναός των αγίων Αποστόλων είναι συνδεδεμένος με τους νεκρούς της ενορίας (εδώ βρίσκεται το νεκροταφείο και το οστεοφυλάκειο. Εδώ αναπαύονται και οι γονείς μου), δεν είχε χώρο για χορούς, που γίνονταν πάντοτε στην πλατεία των Αγίων Ταξιαρχών. 
Χρόνια Πολλά στους Πέτρους-ήδες και τους Παύλους, τις Πετρούλες και τις Παυλίνες, στους πολλούς στο Πήλιο Απόστολους και τις Αποστολίες για τη γιορτή τους.
Όσο για τα πανηγύρια, έρχεται ο Ιούλιος, γνωστός κι ως πανηγυράς.




~~~~~~~~~~~

...η νοσταλγία για την Τσαγκαράδα


Αικατερίνη Καμηλάκη Είναι η νοσταλγία για την Τσαγκαράδα, που ακόμη δεν μπορεί να πάρει ικανοποίηση που με φέρνει ξανά και ξανά στην "εφηβεία της λήθης" της Κικής Δημουλά και στο ποίημα "Φιλοξενία", γραμμένο στην Τσαγκαράδα και για την Τσαγκαράδα:


"Φιλοξενία"

Χτισμένο στις πλαγιές του μισοφέγγαρου το σπίτι.
Κρεμόταν το μπαλκόνι απ' την κληματαριά
βαρύ τσαμπί ονείρου που θα στρέξει
περί το τέλος του Αυγούστου και θα λείπω.
Στις σκαλωσιές του αθέατου τριζόνια μαστορεύαν
τις ετοιμόρροπες σκεπές της ησυχίας
άσπρα κεραμίδια από γαρδένιες.
Κάθισα με την πλάτη γυρισμένη στον γκρεμό
και την ανάπαυλα προς τη μεριά που τον ξεχνάει.


Επάνω μου περιποιητικά κλαδάκια ενός δέντρου
ράντιζαν τα μαλλιά μου με ελαφριάν αναστάτωση
όπως τους υπαγόρευε ο εύοσμος κυματισμός του ανέμου.
Μην κάθεσαι από κάτω, απομακρύνσου
μου φώναξε, είναι πικρός ο ίσκιος
που κάνει η καρυδιά. Τι πείραζε
Κατάπικρος δεν είναι και ο ίσκιος
που κάνει η απομάκρυνση
και δεν πικράθηκε εξαιτίας του η σκιά μου;
Κάτω η θάλασσα έδειχνε ν' ασπάζεται
τη σκούρα άποψη της νύχτας
παρά των αστεριών τις σκόρπιες αντιρρήσεις.

Καιγόντουσαν ξερόκλαδα και φύλλα παραδίπλα.
Σαν διάπλατο έλα μύριζε ο καπνός.
Σπίθες εξάπλωναν τραγούδι
…αυτά που καίγονται τα έκαψα όλα
κι αυτά που λέγονται τα είπα όλα.
Περίεργο. Σαν διάπλατο έλα μοσχοβόλαγε
και τούτη η απελεύθερη ηρωίδα καύση.

Κάποιος απ' την ομήγυρη ως φαίνεται δεν είχε καλοακούσει τ' όνομά μου
κι όλο το βράδυ με έλεγε Νίκη.
Νίκη, εις υγείαν Νίκη.
Ε πια τι λες, με τέτοιο όνομα
δεν θα σε κατακτήσω ψέμα;
                                                         Tσαγκαράδα

~~~~~~~
* Από την ποιητική συλλογή "Η εφηβεία της λήθης" (1994)

Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2018

Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές … στις 24 Ιουνίου γιορτάζεται η Γέννηση του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου,



Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές …

Στις 24 Ιουνίου γιορτάζεται η Γέννηση του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, τ’ Άι Γιαννιού του Λιοτροπιού, η Φανιστή, ή Ριζικάρη, του Λαμπαδιάρη η του Κληδόνου, του Ριγανά. Κοντά στις θερινές τροπές του Ήλιου έχει συνδεθεί με αντιλήψεις και εθιμικές ενέργειες που σηματοδοτούν σημαντικές αλλαγές στον κύκλο του χρόνου. Ο καθηγητής κ. Δημ. Λουκάτος χαρακτηρίζει τη γιορτή τ’ άη Γιαννιού από τις «ειδω-λολατρικότερες» του εορτολογίου μας, καθώς «μαζί με τον Άη Γιάννη λατρεύεται, με παλιά υποσυνείδητη εθιμολογία, ο Ήλιος των θερινών τροπών, ανάβονται διαβατήριες και καθαρτήριες πυρές, για τον κρίσιμο χρόνο, ασκούντα, με τλετουργική δεξιοτεχνία η μαντεία και η μαντική, εκβιάζεται σχεδόν η καλή τύχη, επιδιώκεται η υγεία και το σωματικό κάλλος, με τη συγκομιδή θεραπευτικών και αρωματικών ανθόφυτων» (Δημ. Λουκάτου, Τα καλοκαιρινά, έκ. Φιλιππότη, σ. 43)
Την παραμονή, λοιπόν, του Άι Γιάννη του Λιοτροπιού, στις 23 Ιουνίου, σε όλη σχεδόν την Ελλάδα ανάβουν φωτιές γύρω από τις οποίες χορεύουν, τραγουδούν και πηδούν με σκοπό κυρίως την σωματική υγεία. Την ίδια συνήθεια είχαν και άλλοι βαλκανικοί και ευρωπαϊκοί λαοί. Η σύμπτωση της γιορτής της γέννησης του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου με το θερινό ηλιοστάσιο (του Λιοτροπιού) στην άλλη άκρη της διαμέτρου στο κύκλο του χρόνου με τη γιορτή της γέννησης του Χριστού στη θέση του χειμερινού ηλιοστασίου, κατά την οποία η επί ένα εξάμηνο (από τις 22 Ιουνίου) συνεχώς μειούμενη σε διάρκεια ημέρα αρχίζει να αυξάνει, συνηγορεί για τον ηλιολατρικό χαρακτήρα της γιορτής. Εξ άλλου, όπως αναφέρεται στη Βίβλο ο Βασιλεύς Μανασσής ακολουθώντας εθνικά έθιμα και λατρεύοντας τον Βάαλ «διήγε τους υιούς αυτού εν πυρί και ακληδονίζετο και οιωνίζετο».
Την διάδοση των σχετικών εθίμων και από τους χριστιανούς, οι οποίοι συνέχισαν πατρογονικές τους συνήθειες, απαγορεύει η εν Τρούλλω έκτη Οικουμενική Σύνοδος (680 μ. Χ.) «τας εν ταις νουμηνίαις υπό τινων προ των οικείων εργαστηρίων ή οίκων αναπτομένας πυράς, ας και υπεράλλεσθαί τινες κατά τι έθος αρχαίον επιχειρούσιν, από του παρόντος καταργηθήναι προστάσσομεν. Όστις ουν τοιούτόν τι πράξει αφοριζέσθω». 
Παρά τις απαγορεύσεις οι φωτιές του Άι Γιάννη του Ήλιου (του Λιοτροπιού), του Φανιστή της πυρολατρείας (από το φανός = φωτιά μεγάλη με φλόγα), εξακολούθησαν να τελούνται ανελλιπώς διαμέσου των αιώνων, σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες, μέχρι και σήμερα με χαρακτήρα καθαρτήριο, αποτρεπτικό των ασθενειών και αλεξιτήριο των διαφόρων κακών, αλλά και επικοινωνιακό, ερωτικό (ριζικάρης) και μαντικό (κλήδονας).

Ο Γιώργος Σεφέρης, που γνωρίζει τις λεπτομέρειες των σχετικών μαντικών ηλιολατρικών εθίμων, όπως η μολυβδομαντεία, η κατοπτρομαντεία (καθρέφτισμα στην επιφάνεια του νερού πηγαδιού στις 12 το μεσημέρι ή τα μεσάνυχτα), η τεφρομαντεία για το μάντεμα του μελλοντικού συντρόφου. Ας το χαρούμε:
Φωτιὲς τοῦ Ἅϊ-Γιάννη
Ἡ μοίρα μας, χυμένο μολύβι, δὲν μπορεῖ ν᾿ ἀλλάξει
δὲν μπορεῖ νὰ γίνει τίποτε.
Ἔχυσαν τὸ μολύβι μέσα στὸ νερὸ κάτω ἀπὸ τ᾿ ἀστέρια κι ἂς ἀνάβουν οἱ φωτιές.
Ἂν μείνεις γυμνὴ μπροστὰ στὸν καθρέφτη τὰ μεσάνυχτα βλέπεις
βλέπεις τὸν ἄνθρωπο νὰ περνᾶ στὸ βάθος τοῦ καθρέφτη
τὸν ἄνθρωπο μέσα στὴ μοίρα σου ποὺ κυβερνᾶ τὸ κορμί σου,
μέσα στὴ μοναξιὰ καὶ στὴ σιωπὴ τὸν ἄνθρωπο
τῆς μοναξιᾶς καὶ τῆς σιωπής
κι ἂς ἀνάβουν οἱ φωτιές.
Τὴν ὥρα ποὺ τέλειωσε ἡ μέρα καὶ δὲν ἄρχισε ἡ ἄλλη
τὴν ὥρα ποὺ κόπηκε ὁ καιρός
ἐκεῖνον ποὺ ἀπὸ τώρα καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ κυβερνοῦσε τὸ κορμί σου
πρέπει νὰ τὸν εὕρεις
πρέπει νὰ τὸν ζητήσεις γιὰ νὰ τὸν εὕρει τουλάχιστο
κάποιος ἄλλος, ὅταν θά ῾χεις πεθάνει.
Εἶναι τὰ παιδιὰ ποὺ ἀνάβουν τὶς φωτιὲς καὶ φωνάζουν μπροστὰ στὶς φλόγες μέσα στὴ ζεστὴ νύχτα
(Μήπως ἔγινε ποτὲς φωτιὰ ποὺ νὰ μὴν τὴν ἄναψε κάποιο παιδί, ὦ Ἠρόστρατε)
καὶ ρίχνουν ἁλάτι μέσα στὶς φλόγες γιὰ νὰ πλαταγίζουν
(Πόσο παράξενά μας κοιτάζουν ξαφνικὰ τὰ σπίτια, τὰ χωνευτήρια τῶν ἀνθρώπων, σὰν τὰ χαϊδέψει κάποια
ἀνταύγεια).
Μὰ ἐσὺ ποὺ γνώρισες τὴ χάρη τὶς πέτρας πάνω στὸ θαλασσόδαρτο βράχο
τὸ βράδυ ποὺ ἔπεσε ἡ γαλήνη
ἄκουσες ἀπὸ μακριὰ τὴν ἀνθρώπινη φωνὴ τῆς μοναξιᾶς καὶ τῆς σιωπῆς
μέσα στὸ κορμί σου
τὴ νύχτα ἐκείνη τοῦ Ἅι-Γιάννη
ὅταν ἔσβησαν ὅλες οἱ φωτιές
καὶ μελέτησες τὴ στάχτη κάτω ἀπὸ τ᾿ ἀστέρια.
Λονδίνο, Ἰούλιος 1932
Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

Κυριακή, 3 Ιουνίου 2018

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΛΟΥΚΑΤΟΣ, (1908-2003) - «Η "ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ" ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ»

Dionisis Vitsos
ΖΑΚΥΝΘΟΣ


«Η Παράδοση, δεν μας παρακαλεί ούτε μας αναγκάζει να την προσέξουμε. Η ίδια αδιαφορεί για τη συντήρηση και τη συνέχειά της. Εμείς είναι που τη χρειαζόμαστε για μια συνειδητή και ενθαρρυντική συνεχεία της δικής μας ζωής.
~~~
Καλλιεργώντας και διατηρώντας τον οποιονδήποτε μύθο (αρχαίο ή και νεώτερο) αξιοποιούμε και επαυξάνουμε το "ποιητικό" μέρος της ζωής και της σκέψης μας, κι εφοδιάζουμε τη λογοτεχνία και τις τέχνες μας με στοιχεία ελληνικής έμπνευσης και ελληνικής προβολής.
Ακόμα κι η τεχνολογία χρειάζεται μια ατμόσφαιρα "μύθου".
Το μεταφυσικό στοιχείο θα είναι πάντα απαραίτητο στη ζωή μας, όπως και το φυσικό...»

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΛΟΥΚΑΤΟΣ, (1908-2003) 
Καθηγητής της Λαογραφίας, ερευνητής και συγγραφέας.
«Η "ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ" ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ», ΕΥΘΥΝΗ 1985

______
[ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Μαχαιράδο Ζακύνθου, Πανηγύρι γύρω στο 1900. Από το «ZANTE» του Λουδοβίκου Σαλβατόρ, Πράγα 1904]

Παρασκευή, 1 Ιουνίου 2018

Ιούνιος ή Θεριστής λόγω του ότι είναι ο κατεξοχήν μήνας του θερισμού των δημητριακών


  ΑΠΟ ΤΗΝ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΜΑΣ..... 

Καλώς τόνε το θεριστή, όπου μας εγλιτώνει, και με τα στάρια τα πολλά, το σπίτι μας φορτώνει. 
[Ελληνική]
~~~~~~~

Ο έκτος μήνας του Γρηγοριανού (Νέου) Ημερολογίου, με διάρκεια 30 ημέρες. Αρχικά, ο Junius ήταν ο τέταρτος μήνας του δεκάμηνου Ρωμαϊκού ημερολογίου και πήρε το όνομά του, κατά την επικρατέστερη εκδοχή, από τη θεά Γιούνο (Juno, Ήρα), σύζυγο του Γιούπιτερ (Jupiter, Ζευς) και προστάτιδα του οίκου και του γάμου, στον οποίο είναι αφιερωμένος ο μήνας. Κατά μία άλλη εκδοχή, ο Ιούνιος πήρε το όνομά του από τον Λεύκιο Ιούνιο Βρούτο, τον πρώτο Ύπατο που θεμελίωσε τη Δημοκρατία στη Ρώμη, τον 5ο αιώνα π.Χ. Με την αναμόρφωση του Ρωμαϊκού Ημερολογίου από τον Νουμά Πομπίλιο έλαβε την έκτη θέση στο δωδεκάμηνο, πλέον, Ρωμαϊκό Ημερολόγιο, θέση που διατηρεί μέχρι σήμερα.
Στο αρχαίο Αττικό ημερολόγιο ο Ιούνιος αντιστοιχούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Θαργηλιώνα και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Σκιροφοριώνα. Στο διάστημα αυτό στην Αθήνα γιορτάζονταν τα:
Στη νεώτερη Ελλάδα, ο Ιούνιος έχει πολλές λαϊκές ονομασίες, που σχετίζονται με τις αγροτικές ασχολίες της εποχής:
  • Θεριστής, λόγω του ότι είναι ο κατεξοχήν μήνας του θερισμού των δημητριακών.
  • Αλυθτσατσής, Ρινιαστής, Ορνιαστής και Απαρνιαστής, ονομασίες που προέρχονται από την τεχνητή γονιμοποίηση των ήμερων σύκων, με καρπούς αγριοσυκιάς.
  • Κερασάρης και Κερασινός, λόγω της ωρίμανσης των κερασιών.
  • Τζιτζικάρης, λόγω της δυναμικής παρουσίας των τζιτζικιών.
Τον Ιούνιο έχουμε το θερινό ηλιοστάσιο με τη μεγαλύτερη μέρα του χρόνου για το Βόρειο Ημισφαίριο, που πρακτικά σημαίνει την έναρξη του καλοκαιριού.
Μεγάλες θρησκευτικές γιορτές του μήνα:

   Διαβάστε ακόμα:     

Δευτέρα, 28 Μαΐου 2018

Εκδήλωση - παρουσίαση της έκδοσης «ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΖΑΓΟΡΑΣ ΠΗΛΙΟΥ 1916 – 2016, Ένας αιώνας συνεταιριστικής παράδοσης και αγώνα, Η ιστορία, Οι συνεταιριστικές αξίες και Ο πολιτισμός της αγροτικής παραγωγής»




Αικατερίνη Καμηλάκη

Αλέξανδρος Γ. Καπανιάρης

Επιστημονική έκδοση του Συνεταιρισμού Ζαγοράς, παρουσιάζεται στην Αθήνα, Υπό την Αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Το δίτομο έργο με την ιστορία του παρουσιάζει ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζαγοράς Πηλίου, που είναι ευρύτερα γνωστός από το εμπορικό σήμα “ZAGORIN”, στις 30 Μαΐου, στην αίθουσα HORIZON του ξενοδοχείου CARAVEL στις 18:30. Επίσης θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ του Συνεταιρισμού, "με τα τσαπιά και με τα θκέλια", σκηνοθεσίας Γιώργου Λάγδαρη, το οποίο κρίθηκε άξιο συμμετοχής στο διαγωνιστικό τμήμα δύο διεθνών φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου στο Λονδίνο και στο Λος Άντζελες, το 2017.
Το σύγγραμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ανώτερου επιπέδου εκπαιδευτικά προγράμματα φορέων και στα προγράμματα σπουδών σε Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Στις 1126 σελίδες του, καταγράφονται πολυποίκιλες αναφορές σε αγροτική επιχειρηματικότητα, οργάνωση και διοίκηση επιχειρήσεων, γεωπονία, κοινωνική πολιτική, κοινωνιολογία, τοπική ιστορία, σύγχρονη ιστορία της χώρας, προώθηση και διαφήμιση προϊόντων, συνεταιριστική οργάνωση και διοίκηση, ιστορία των μεταφορών και των «logistics», χρηματοπιστωτική λειτουργία, φυτοπροστασία, κρατικές και αυτοδιοικητικές πολιτικές και φυσικά υπάρχουν αναφορές στη σύγχρονη οικονομική λειτουργία της χώρας όπως και στη κατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. 
Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε είναι ένα κράμα αξιοποίησης αρχειακής εθνογραφίας, «συνομιλίας» με το ίδιο το αρχειακό υλικό, επιτόπιας έρευνας, προφορικής ιστορίας και ποιοτικής έρευνας. Συνολικά, σε επίπεδο μεθοδολογίας, πραγματοποιήθηκαν οι παρακάτω διαδικασίες συγγραφής και για κάθε κεφάλαιο υιοθετήθηκε η ακόλουθη δομή: α) Πολιτικό - οικονομικό πλαίσιο της εποχής, με τα γεγονότα και την εναλλαγή κυβερνήσεων. β) Σύντομη εισαγωγή σε κάθε δεκαετία, σε σχέση με τους σταθμούς της Οργάνωσης ή με τα γεγονότα που παρουσιάζει το αντίστοιχο κεφάλαιο – περίοδος. γ) Συσχέτιση του πολιτικού – οικονομικού πλαισίου με γεγονότα που επηρέασαν άμεσα ή έμμεσα τον Συνεταιρισμό. δ)Παρουσίαση των γεγονότων μέσα από τα πρακτικά Γενικών Συνελεύσεων, Διοικητικού και Εποπτικού Συμβουλίου. ε) Αντιστοίχηση ιστορικών περιόδων με τις καταγεγραμμένες προφορικές μαρτυρίες, κυρίως παραγωγών και εργαζομένων. στ) Ενσωμάτωση πληροφοριακών επεξηγηματικών σημειωμάτων (εσωτερικά θεματικά info) και αντίστοιχων δημοσιευμάτων από τοπικές εφημερίδες. ζ) Εκτενή πληροφοριακά σημειώματα (τελικά info). η) χρονογραμμή διατελεσάντων προέδρων του Διοικητικού Συμβουλίου και χρονογραμμή (timeline) των σημαντικών γεγονότων κάθε κεφαλαίου. θ) Πηγές.
Ιδιαίτερης αξίας είναι και η καλλιτεχνική οπτική της έκδοσης. Κοσμείται από φωτογραφίες που είναι χαρακτηριστικές για την εξέλιξη του πολιτισμού της αγροτικής παραγωγής αλλά και από έργα του Ζαγοριανού ζωγράφου Κώστα Κομνηνού που εμπνεύστηκε από τη καθημερινότητα της αγροτικής παραγωγής στο παρελθόν και σήμερα. Μάλιστα τα έργα του καλλιτέχνη θα εκτεθούν στον χώρο της παρουσίασης του δίτομου έργου. 
Για την έκδοση «ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΖΑΓΟΡΑΣ ΠΗΛΙΟΥ 1916 – 2016, Ένας αιώνας συνεταιριστικής παράδοσης και αγώνα, Η ιστορία, Οι συνεταιριστικές αξίες και Ο πολιτισμός της αγροτικής παραγωγής», απασχολήθηκε μια μεγάλη ομάδα επιστημόνων και ειδικών, υπό την καθοδήγηση του μεταδιδακτορικού ερευνητή του ΔΠΘ Αλέξανδρου Καπανιάρη και του Γενικού Διευθυντή του Συνεταιρισμού, Διονυσίου Βαλασσά που υπογράφουν την έκδοση. Την ομάδα επιστημόνων και ειδικών αποτελούν οι: Αντώνιος Πολίτης, Παναγιώτης Σαράφης, Πέτρος Βελέντζας, Ιωάννης Γκλαβάτος, Αχιλλέας Γκλαβάτος, Χαράλαμπος Ψιμόπουλος, Βασίλειος Μπιρλιράκης, Ευάγγελος Τσιάμης, Σοφία Ξυνογαλά, Βασίλειος Αγιοπετρίτης, Νικόλαος Διαμαντάκος, Εμμανουήλ Γκαγκάκης. Την καλλιτεχνική επιμέλεια ανέλαβε η Αποστολία Παλάσκα εκ μέρους των «Γραφικών Τεχνών ΠΑΛΜΟΣ» που είχαν και την τελική επιμέλεια της εκτύπωσης.

Για το δίτομο έργο θα μιλήσουν στο κοινό οι: α) Αικατερίνη Πολυμέρου - Καμηλάκη, τέως Διευθύντρια και επιστημονική συνεργάτιδα του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και β) Μαρία Γκασούκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Λαογραφίας και Φύλου του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Την εκδήλωση θα προλογίσει και θα συντονίσει ο κύριος Ευάγγελος Καραμανές, Διευθυντής Ερευνών και Διευθύνων του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. 

Η παρουσίαση του δίτομου έργου θα ολοκληρωθεί με τις τοποθετήσεις των συγγραφέων και θα ακολουθήσει η προβολή της ταινίας που βασίζεται σε κείμενα - έρευνα του Αλέξανδρου Καπανιάρη, με τη μουσική για τη ταινία να έχει γράψει ο συνθέτης Ανδρέας Κατσιγιάννης. Οι λοιποί συντελεστές της παραγωγής που έφεραν εις πέρας αυτή την πολύτιμη οπτικοακουστική παραγωγή, μοναδική στην Ελλάδα, που μπορεί να αξιοποιηθεί σε περαιτέρω εκπαιδευτικές και προωθητικές ενέργειες της οργάνωσης είναι:, Μοντάζ: Αθανασία Ξαφάρα, Επιμέλεια Προφορικών Μαρτυριών: Αντώνης Πολίτης, Διεύθυνση Φωτογραφίας: Τάσος Νικολάου, Αφήγηση: Γιάννης Καπουρνιώτης και Δημήτρης Δακτυλάς. 
Την εκδήλωση στην Αθήνα, θα τιμήσει με την παρουσία του η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κύριος Προκόπιος Παυλόπουλος, που έχει ανακηρυχθεί Επίτιμος Δημότης Ζαγοράς - Μουρεσίου, τον Σεπτέμβριο του 2016 στη Ζαγορά, κατά τους τριήμερους εορτασμούς για την εκατονταετηρίδα του Αγροτικού Συνεταιρισμού Ζαγοράς Πηλίου.

Πέμπτη, 3 Μαΐου 2018

Έναρξη της λειτουργίας του Αγροτικού Μουσείου Πισκοπιανού της Ε.Κ.Ι.Μ.

Εταιρία  Κρητικών Ιστορικών Μελετών

Από σήμερα, Τετάρτη,  2 Μαΐου, το Αγροτικό Μουσείο Μενελάου Παρλαμά & Συλλογή Υφαντών Θεανώς Μεταξά-Κανακάκη (Α.Μ.Μ.Π.) της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών καλωσορίζει ξανά τους επισκέπτες του, που θα υποδέχεται ώς τον Οκτώβριο του 2018.

Εκτός από την επιστημονικά τεκμηριωμένη ανάδειξη του πολιτισμού της κρητικής υπαίθρου, στόχος της Ε.Κ.Ι.Μ. είναι, επίσης, η βιωματική και η διαδραστική εμπειρία των επισκεπτών όλων των ηλικιών και εθνικοτήτων.  Για το 2018, στο «Ευρωπαϊκό Έτος Πολιτιστικής Κληρονομιάς», η Ε.Κ.Ι.Μ. έχει προγραμματίσει δράσεις με άξονες το Μουσείο ως χώρο μάθησης και την εναλλακτική τοπική μουσική από νέους επαγγελματίες μουσικούς. Οι παραπάνω δράσεις  θα ανακοινώνονται σταθερά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης των Μουσείων της Ε.Κ.Ι.Μ. και στα Μ.Μ.Ε. 
 


«Ημέρα της Ευρώπης»
Εργαστήριο γαστρονομίας
Τετάρτη, 9 Μαΐου 2018, ώρα 16.00΄
Η πρώτη δράση στο Α.Μ.Μ.Π. αφορά στην κρητική διατροφή και θα πραγματοποιηθεί, την Τετάρτη, 9 Μαΐου«Ημέρα της Ευρώπης». Οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν, με το εισιτήριο του Μουσείου, ένα  δίωρο διαδραστικό εργαστήριο, που θα ξεκινήσει στις 16.00΄, στον χώρο της φάμπρικας. Εκ μέρους της Cretan Miracle,  η κυρία Ελένη Μαραγκάκη θα παρουσιάσει στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα τη θεματική ενότητα  «Το μαγικό ζυμάρι της Κρήτης». Η παρουσίαση εστιάζει στην απλότητα των τοπικών πρώτων υλών και στην εφευρετικότητα των νοικοκυρών, που καλούνταν να ετοιμάσουν ποικίλες συνταγές για  να εξυπηρετήσουν την καθημερινότητα ή  το γιορτινό τραπέζι της οικογένειάς τους. Οι επισκέπτες θα συμμετάσχουν στην παρασκευή επιλεγμένων τοπικών εδεσμάτων [πιτάκια (γλυκά και αλμυρά), μακαρόνια σκιουφιχτά, σαρικοπιτάκια, τηγανίτες, ξεροτήγανα], τα οποία στο τέλος θα απολαύσουν με ρακή ή αναψυκτικό βασισμένο στα  βότανα της Κρήτης και φρούτο. 

Το Αγροτικό Μουσείο Πισκοπιανού είναι παράρτημα του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης και βρίσκεται 3 χλμ. νότια του Λιμένα Χερσονήσου, στην καρδιά του παραδοσιακού οικισμού Πισκοπιανού. Ιδρύθηκε από την Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών το 1988 και στεγάζεται σε πετρόκτιστη φάμπρικα του 19ου αι. και διώροφο οίκημα, δωρεές της οικογένειας  Παρλαμά.


Οι Συλλογές του Μουσείου, με εκθέματα που χρονολογούνται από τον όψιμο 19ο μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, εκτείνονται σε εκθεσιακή επιφάνεια 500 τ.μ. και προσφέρουν στον επισκέπτη ένα πανόραμα της εξέλιξης της καθημερινής ζωής και των εργαστηρίων της προβιομηχανικής Κρήτης. Τα εκθέματα υποστηρίζονται από δίγλωσσο (ελληνικά και αγγλικά) εποπτικό υλικό και σύγχρονα ψηφιακά μέσα που επιτρέπουν στον επισκέπτη να έχει πρόσβαση σε επιπλέον πληροφορία και τεκμηρίωση ανά εκθεσιακή ενότητα. Το ανακαινισμένο κτίριο της φάμπρικας είναι αφιερωμένο στα παραδοσιακά επαγγέλματα και τις αγροτικές και καθημερινές ασχολίες των κατοίκων της υπαίθρου. Η νεότερη πτέρυγα του Μουσείου είναι αφιερωμένη στην κρητική υφαντική και περιλαμβάνει σπάνια εκθέματα από τις Συλλογές της κυρίας Θεανώς Μεταξά-Κανακάκη. Στις Συλλογές του Μουσείου έχει ενταχθεί μία επιπλέον θεματική ενότητα, η δαντελοπλεκτική, με επιλεγμένες δαντέλες από τα προικώα αγαθά της πρόωρα χαμένης δημοσιογράφου Μαρίας Παπουτσάκη, με καταγωγή από το Πισκοπιανό Χερσονήσου, δωρεά του συζύγου της, κυρίου Μιχάλη Αλεξανδρίδη. 
Η αίθουσα υποδοχής διαθέτει μικρό πωλητήριο και οι βεράντες του Μουσείου προσφέρουν πανοραμική θέα στον κόλπο της Χερσονήσου και στο βουνό Χάρακα. Όλοι οι χώροι του Μουσείου είναι προσβάσιμοι στα Α.Μ.Ε.Α.

Διεύθυνση // Αγροτικό Μουσείο
Πλατεία Αγροτικού Μουσείου 4 Πισκοπιανό Χερσονήσου, Κρήτη
Επικοινωνία // T.: 28970-23303 | E.: eth@ekim.gr
Περίοδος λειτουργίας // Μάιος - Οκτώβριος
Ώρες λειτουργίας
Δευτέρα, Τετάρτη-Σάββατο 10:00΄ - 18:00΄
Κυριακή, Τρίτη & Αργίες Κλειστό
 
Εισιτήρια
Γενική είσοδος €4,00 // Μειωμένο Μαθητές και φοιτητές (με κάρτες), επισκέπτες  άνω των 65 ετών €3,00 // Παιδιά έως 12 ετών Ελεύθερη είσοδος

Τρίτη, 1 Μαΐου 2018

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΩΝ 'ΜΑΗΔΩΝ" ΣΤΑ ΜΕΓΑΡΑ

       ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΩΝ 'ΜΑΗΔΩΝ" ΣΤΑ ΜΕΓΑΡΑ     

Το έθιμο των "Μάηδων" στα Μέγαρα είναι πανάρχαιο και μοναδικό σε ολόκληρο τον κόσμο. Το έθιμο του "Μεγαρίτικου Μάη" τελείται πάντα την παραμονή της Πρωτομαγιάς, το απόγευμα. Αν η ημέρα αυτή τύχει να πέσει πριν από την Ανάσταση, τότε το έθιμο μεταφέρεται τη Δευτέρα του Πάσχα και μόνο τότε.
Σύμφωνα με την παράδοση, η αρραβωνιασμένη Μεγαρίτισσα νύφη πηγαίνει δώρα: στον αρρραβωνιαστικό της ένα λουλουδένιο στεφάνι, στην πεθερά της κουλούρα, αυγά και κουλούρια και στον πεθερό της κρασί.
Το στεφάνι του "Μάη" είναι άσπρο, από βιολέτες ή γαρίφαλα, με πολύχρωμα "μοτίφια" σε μονό αριθμό. Η διάμετρος της σιδερένιας βέργας που δημιουργεί το στεφάνι, όπου δένονται και καρφώνονται τα λουλούδια, είναι 38 πόντοι. Από την κορυφή του "Μάη", μπροστά, κρέμονται, αν υπάρχουν τα "βαράκια" (κορδέλες φαρδιές που κάποτε στόλιζαν τη νυφική λαμπάδα της Ανάστασης).
Η κουλούρα της πεθεράς είναι διακοσμητική (δεν τρώγεται) από άζυμο άρτο, στολισμένη με "περδικούλες", "αμπελόφυλλα", "σταφυλάκια" και άλλα κεντίδια - σύμβολα από το ίδιο υλικό. Στη μέση της κουλούρας βάζουν ένα κόκκινο πασχαλιάτικο αυγό, από κότα. Τις κουλούρες αυτές, που είναι περίτεχνες, τις φτάχνουν τεχνήτρες γυναίκες, οι λεγόμενες "κεντήστρες". Τα μαγιάτικα κουλούρια (πάντα σε μονό αριθμό - συνήθως 31) τοποθετούνται σ' ένα πανέρι και από πάνω βάζουν την κουλούρα, που την ασημώνουν μ' ένα ρόδι. Γύρω - γύρω από την κουλούρα τοποθετούν τα κόκκινα πασχαλιάτικα αυγά από κότες.
Το κρασί για τον πεθερό - συνήθως είναι σπιτικό κοκκινέλι - το πηγαίνει πάντα ένα αγόρι αμφιθαλές, δηλαδή να έχει μάνα και πατέρα στη ζωή, ντυμένο τσολιάς. Το στόμιο της μπουκάλας το κλείνουν με ένα ή τρία γαρίφαλα, κόκκινα ή άσπρα. Ο πεθερός επιστρέφει στον συμπέθερό του (πατέρα της νύφης) το μισό κρασί, κερνώντας τον. 
Όλα αυτά τα δώρα του "Μάη'"μεταφέρονται εν πομπή από το σπίτι της νύφης (βγαίνοντας από τα δεξιά του σπιτιού της και φθάνοντας πάλι από τα δεξιά) στο σπίτι του γαμπρού. Τη νύφη συνοδεύουν μία ή δύο ή τρεις φίλες της, συνήθως ανύπαντρες, για να την ξεκουράζουν. Όλες είναι ντυμένες με τα "κατηφένια", την επίσημη γυναικεία παραδοσιακή μεγαρίτικη στολή. Αν ο αρραβώνας κρατήσει και δεύτερο χρόνο, η νύφη δεν πάει "Μάη", αλλά μια ανθοδέσμη.
Οι "Μάηδες" θα πρέπει να περνάνε από τον κεντρικό δρόμο των Μεγάρων, επίσημα, για να μαθαίνει ο κόσμος που παρακολουθεί, τον αρραβώνα των δύο νέων καθώς και τις οικογένειές τους. Η μητέρα της νύφης δεν ακολουθεί την πομπή.
Όταν φτάσουν στο σπίτι της πεθεράς και της δώσουν όλα τα καλούδια που έχουν μαζί τους, τότε ο γαμπρός ή η πεθερά θα πάρει τον "Μάη" και θα τον κρεμάσει πάνω σε τοίχο, κοντά στην είσοδο του σπιτιού. Συνηθίζεται αργότερα η πεθερά να βάζει βερνίκι στην κουλούρα και να την βάζει κι αυτήν έξω από το σπίτι, στον τοίχο, για να φαίνεται.
Η πεθερά πρέπει να γεμίσει το πανέρι με γλυκά, αυγά, κουλούρια, κεντητές παραδοσιακές παντόφλες, φόρεμα ή ύφασμα για φόρεμα. Τα τελευταία χρόνια συνηθίζεται να δίνει και τούρτα. Ο πεθερός πρέπει να βάλει χρήματα και αν στο σπίτι είναι και θείες του γαμπρού, βάζουν κι αυτές χρήματα στο πανέρι.
Κατά την αναβίωση του εθίμου, τα τελευταία χρόνια, οι αρραβωνιασμένες κοπέλες περνούν πρώτα από την κεντρική πλατεία των Μεγάρων, όπου βραβεύεται από τον εκάστοτε Δήμαρχο της πόλης ο καλύτερος "Μάης" και δίνεται και κάποιο συμβολικό δώρο.

ΚΑΛΗ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!!!
Σχόλια